De behoefte aan veiligheid

Stress is geen nieuw verschijnsel, ook al lijken er anno 2019 meer mensen dan ooit last van te hebben. Stressreacties maken deel uit van onze biologische make-up. Het zijn (voornamelijk lichamelijke) reacties op een uitdaging of verondersteld gevaar.

Stress zorgt ervoor dat we bij dreiging of in situaties waarbij snel gehandeld moet worden, adequaat kunnen optreden. In de natuur gaat het dan bijvoorbeeld om een vecht- of een vluchtreactie.

Op de werkvloer zal het eerder gaan om opperste concentratie of ferme doortastendheid. Stress werkt als een alarmbel: ze zet ons lichaam op scherp en maakt dat we klaarstaan voor actie. Er ontstaan pas problemen wanneer deze alarmbellen voortdurend rinkelen. Dan raakt het systeem overbelast.

Veiligheid

Een van de meest basale behoeften die de mens heeft, is de behoefte aan veiligheid. Psycholoog Abraham Maslow plaatste veiligheid dan ook aan de basis van zijn beroemde behoeftepiramide. Het gaat hierbij om veiligheid in brede zin. Denk bijvoorbeeld aan de zekerheid dat je die dag brood op de plank hebt, en een dak boven je hoofd.

De afgelopen eeuw bouwden we een samenleving waarin steeds meer zekerheden gegarandeerd leken. Wanneer we ziek worden, dan vertrouwen we erop dat we medische zorg krijgen; wanneer we ontslagen worden, dan rekenen we erop een uitkering te krijgen. Maar aan veel van die zekerheden wordt in ons laat-kapitalistische systeem getornd en de gevaren lijken in deze geglobaliseerde wereld van overal te komen. Het maakt veel mensen onzeker en angstig. En ook al zijn onze omstandigheden vergeleken bij enkele eeuwen geleden behoorlijk veilig en gegarandeerd, menigeen heeft desondanks het gevoel dat onze samenleving de afgelopen twintig jaar onveilig is geworden. Het gaat dan niet zozeer om een objectief onveilige situatie, maar om een subjectief gevoel dat aanleiding geeft tot onrust en dus stress.

Een van de grootste uitdagingen die we anno 2019 hebben, is dan ook de eigen angst de baas te worden. Psycholoog Erich Fromm (1900-1980) zei decennia geleden al: “De geestelijke taak die iedereen zichzelf zou moeten stellen, is niet zich veilig te voelen, maar juist bestand te zijn tegen onveiligheid.” En zo is het maar net. De weg die deze wereld gaat, kunnen we immers nauwelijks beïnvloeden, maar onze eigen psyche trainen, dat is best te doen. Train je geest dus op het aankunnen van onzekerheid. Dat is de beste manier om zowel jezelf als deze wereld vooruit te helpen.

Door Sushma Gangaram Panday
Directeur Vitalmindz



Lees ook onze andere blogs

Ook leren omgaan met je stress? Ons aanbod kan je verder helpen!

2019-01-25T13:11:28+00:00